Vlaanderen wordt proeftuin voor snelle, lokale productie op maat
3D-printen en andere nieuwe technologieën zullen de komende jaren voor een nieuwe industriële revolutie zorgen. Het project iMade wil ervoor zorgen dat Vlaanderen ’s werelds eerste proeftuin wordt voor die nieuwe technologieën.
Zelf een kast printen
In de toekomst zal de productie van goederen helemaal anders verlopen. Dankzij 3D-printers en andere technologieën zullen consumenten een ontwerp voor een product zelf kunnen downloaden en thuis ‘printen’. Zo’n 3D-printer bouwt een product laagje per laagje op in een materiaal dat je zelf kiest. In enkele minuten kan je zo het product dat je wilt in je handen hebben.
Zo zal je bijvoorbeeld een zeldzaam vervangstuk voor je stofzuiger snel en gemakkelijk kunnen maken. Of een kast waarvan je helemaal zelf de afmetingen en de indeling kunt bepalen. Ook grotere objecten zijn in principe mogelijk. Er lopen momenteel studies naar het printen van vliegtuigen, auto’s en huizen.
Geen transport meer nodig
Die evolutie zal heel grote gevolgen hebben voor de industrie: producten zullen niet langer massaal in centrale fabrieken geproduceerd worden, maar steeds meer lokaal en op kleine schaal, of zelfs bij de consument thuis.
Op die manier hoeven de producten niet meer getransporteerd te worden en dat is natuurlijk beter voor het milieu. In plaats van grote hoeveelheden van een beperkt aantal producten te produceren, zal de industrie zich ook meer moeten concentreren op producten op maat, met kleine oplages.
iMade wil proeftuin in Vlaanderen
iMade is een project van Plan C dat zal proberen om van Vlaanderen de eerste proeftuin in de wereld te maken voor snelle, lokale productie op maat. iMade werkt zo ook mee aan de doorbraak innovatiecentrum Vlaanderen.
Concreet wil iMade met een netwerk van dienstencentra de infrastructuur opzetten om lokale productie op maat uit te testen. Een onderdeel van die noodzakelijke infrastructuur is een softwareplatform om 3D-designs veilig en vlot te kunnen verdelen, verkopen en distribueren.
De komende jaren zal iMade werken met materiaalproducenten, retailers, technologische bedrijven, onderzoeksbureaus, sociale-economiefederaties, ontwerpbureaus en consultants om de nieuwe bedrijfsmodellen verder te kunnen uitwerken.
Beste Marc, het klopt dat deze Labs in Vlaanderen al bestaan voor 3D-printing, rapid manufacturing, sorftware platforms, etc. Daarmee zijn we internationaal ook koploper. Ik ben wel niet akkoord dat het voorstel en de visie van iMade een kopie is van wat al bestaat. De puzzelstukken zijn er, waarom komt er dan geen opschaling of uitrol tot een duurzamer systeem van productie en consumptie in Vlaanderen?
Een ambitieus traject op de agenda van Plan C is de ‘lokale materiaalkringlopen’. Plan C ziet in zijn visie op duurzaam materialenbeheer op termijn een noodzakelijke overgang naar
lokale, kortere en transparante materiaalkringlopen. Dat is nodig omdat de mondiale materiaalkringlopen op lange termijn onhoudbaar zijn omwille van milieudruk en beschikbaarheid.
Hierdoor komt onze levenskwaliteit en voorziening in een aantal (basis)behoeften in het gedrang. Het achterliggende grensverleggende idee is dat lokale materiaalkringlopen zich sterker kunnen richten op de behoefte van de consument aan meer gepersonaliseerde producten (just in time for consumption). Daarin kunnen allerlei dienstverleners aan de slag en ontstaan nieuwe kansen voor lokale (sociale) werkgelegenheid en herstelarbeid (met 3D-printtechnologie en andere technologie). Bovendien is dit een motor voor de ontwikkeling van nieuwe, intelligente en herbruikbare materialen (fit for purpose materialen). De lokale dienstencentra die deze diensten bundelen in lokale materiaalkringlopen zijn zelf gekoppeld aan internationale
softwareplatformen en -bibliotheken voor de uitwisseling van creatieve ontwerpen.
Dit traject is een voorbeeld van een ‘systeeminnovatie’ omdat het verder gaat dan het traditionele denken en de traditionele ‘span of control’. Binnen het systeem ontstaan nieuwe relaties. De kern van de innovatie in dit voorbeeld is de combinatie van een aantal vernieuwingen: technologische (3D-printing, slimme en hernieuwbare materialen, softwarebib), structurele
(netwerk van lokale dienstencentra, closed-loop logistiek), sociaal-economische (arbeid en tewerkstelling) en culturele (veranderende consumentenbehoeften). Dankzij nieuwe businessmodellen
(herstelling ‘op maat’) vullen dienstverleners en consumenten hun behoeften op een geheel nieuwe of andere wijze in. Dat kan leiden tot een doorbraak die bij losstaande innovaties niet optreedt.
Zo’n systeeminnovatie vergt o.i. een andere kijk op vraagstukken dan gangbaar is binnen traditionele innovatietrajecten. Vanuit bestaande kaders en bestaande werkwijzen zijn transities
niet of veel moeilijker te realiseren. We zoeken dus geen oplossing in de optimalisering of de vernieuwing van het materiaal, het product of het proces, de technologie, maar op het niveau van het systeem. Daar gaat de visie van iMade eigenlijk over. Het resultaat is een meer duurzame behoeftevoorziening.
Het transitietraject bestaat dus uit meer dan alleen het realiseren van (elkaar versterkende en gekoppelde) projecten of experimenten vanuit een langetermijnvisie. Ook de opschaling van de experimenten tot een kritisch niveau (een ‘keten’ van lokale dienstencentra) is essentieel, omdat dit leidt tot een nieuwe infrastructuur voor lokaal produceren en consumeren in Vlaanderen.
In deze ViA communicatie online staat nog maar beperkte informatie over iMade. Hopelijk heb ik kunnen aangeven dat het om meer gaat dan wat al bestaat. We nodigen je daarom zeer graag uit om hierin mee verder te denken en te doen: http://www.iMade.be !
Vriendelijke groeten, Walter
Klinkt allemaal heel mooi, maar het bestaat allemaal al… Momenteel zijn er al FabLabs in Vlaanderen, waaronder het onze in Leuven. Daar gebeurt dit allemaal al! Ook in Gent is er een FabLab en er komen er binnenkort bij in Genk en Brussel met Europese middelen. Dit is dus gewoon kopie van wat wij doen…
En dat software platform, dat bestaat ook al op commerciële wijze, kijk maar naar Shapeways of iMaterialise.